آموزش آهنگ از خون جوانان وطن لاله دمیده برای سه تار

در میان تصنیف های تاریخ موسیقی ایران، برخی آثار فراتر از یک ترانه ساده هستند؛ آن ها به بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی یک ملت تبدیل شده اند. «از خون جوانان وطن لاله دمیده»، یکی از همین آثار جاودان است. این تصنیف مشهور عارف قزوینی، نه فقط یک قطعه موسیقی، بلکه نمادی از فداکاری، آزادی خواهی و بیداری است که هنوز هم بعد از بیش از یک قرن، قدرتمند و تأثیرگذار شنیده می شود.

در این پست از مجموعه آموزش آهنگ برای سه تار، استاد علی اقبال این تصنیف ماندگار را به صورت کامل و حرفه ای برای شما آموزش می دهد.

شروع آموزش سه تار با استاد علی اقبال

نگاهی به عارف قزوینی خالق اثر از خون جوانان وطن لاله دمیده

برای درک بهتر این قطعه، باید کمی با خالق آن آشنا شویم. ابوالقاسم عارف قزوینی، شاعر، ترانه سرا، تصنیف ساز و موسیقی دان بزرگ ایرانی، کسی بود که موسیقی را از دربار پادشاهان بیرون آورد و به میان مردم برد. او به معنای واقعی کلمه، شاعر ملی و مردمی بود. عارف قزوینی سه تار می نواخت و با صدایی پر از بغض و احساس، دغدغه های جامعه، عشق به ایران و مفاهیم آزادی خواهی را در قالب تصنیف هایش فریاد می زد.

عارف در دورانی پرالتهاب (دوران مشروطه) زندگی می کرد؛ دورانی که ایران دستخوش تغییرات بزرگ و بیداری عمومی بود. او با هنر خود، نه تنها راوی دردهای مردم بود، بلکه امید و روحیه میهن دوستی را در دل ها زنده نگه می داشت.

متن و توصیف شعر از خون جوانان وطن لاله دمیده

هنگام می و فصل گل و گشت چمن شد

دربار بهاری تهی از زاغ و زغن شد

از ابر کرم، خطّه ری رشک خُتَن شد

دلتنگ چو من مرغ قفس بهر وطن شد

چه کج رفتاری ای چرخ

چه بدکرداری ای چرخ

سر کین داری ای چرخ

نه دین داری،

نه آئین داری نه آیین داری ای چرخ

از اشک همه روی زمین زیر و زبر کن

مشتی گرت از خاکِ وطن هست به سر کن

غیرت کن و اندیشه ایام بتر کن

اندر جلو تیر عدو، سینه سپر کن

آهنگ از خون جوانان وطن لاله دمیده با صدای محمدرضا شجریان

این تصنیف که با نام های راز دل و هنگام می نیز در تاریخ موسیقی ما ثبت شده است، هفتمین و مشهورترین اثر عارف قزوینی است که در آواز دشتی ساخته شده است.

حس میهن دوستی در تک تک واژه های این شعر موج می زند. عارف در این اثر، با ظرافتی بی نظیر، مفاهیمی چون روییدن لاله ها، رسیدن بهار و نوشیدن می را به بیداری جامعه و فداکاری های جوانان وطن گره زده است. مضمون این شعر اشاره ای زیبا، نمادین و اسطوره ای به روییدن گل های سرخ لاله از قطرات خون سیاوش دارد. لاله هایی که در این شعر می دمند، نماد خون پاک جوانانی هستند که جان خود را فدای خاک ایران کردند.

عارف قزوینی در این اثر، اندوه از دست دادن عزیزان را با زیبایی بیداری بهار پیوند می زند و همین نگاه عمیق و عاشقانه باعث شده تا این قطعه پس از گذشت بیش از یک قرن، همچنان تازه، زنده و به شدت اثرگذار باقی بماند. این قطعه با صدای خود عارف و نوای سه تار او اجرا می شد، اما هیچ نسخه صوتی از این اجراها ثبت و ضبط نشد. بعدها اساتید تکرارنشدنی موسیقی ما همچون استاد محمدرضا شجریان (با تنظیم درخشان فرامرز پایور)، بانو الهه و خوانندگان نسل های بعد، آن را به زیبایی هرچه تمام تر بازخوانی کردند.

چرا نواختن این قطعه با سه تار حس دیگری دارد؟

سه تار، ساز خلوت و دلتنگی است و از قضا، ساز تخصصی خود عارف قزوینی نیز بوده است. وقتی مضراب شما روی سیم های سه تار می نشیند و ملودی از خون جوانان وطن را می نوازد، گویی با تاریخ هم نوا شده اید. این قطعه در آواز دشتی، فضایی حماسی، کمی مغموم اما بسیار پرصلابت دارد. اجرای این نغمه ها روی سه تار، تجربه ای است که هر هنرجویی باید آن را به کارنامه هنری خود اضافه کند.

درباره ویدیوی آموزشی این آهنگ توسط استاد علی اقبال

استاد علی اقبال این تصنیف را به صورت کامل و خط به خط آموزش می دهد. در ویدیو، ابتدا ملودی را آهسته و واضح می نوازد، سپس نکات فنی (انگشت گذاری، مضراب، نوانس، کشش نت ها و حس اجرایی) را با دقت توضیح می دهد و در نهایت قطعه را به صورت کامل و یکپارچه اجرا می کند.

یکی از نقاط قوت این آموزش، توجه به حس تاریخی و احساسی تصنیف است. استاد نه تنها تکنیک را آموزش می دهد، بلکه به شما کمک می کند تا روح این اثر را درک کنید و آن را با جان و دل بنوازید.

این آموزش برای هنرجویانی که سطح متوسط به بالا دارند بسیار مناسب است، اما حتی اگر تازه کار هستید و پکیج های پایه را تمام کرده اید، با تمرین می توانید از آن لذت ببرید. قطعه هم از نظر تکنیکی چالش برانگیز است و هم از نظر احساسی بسیار غنی.

در ویدیوی این صفحه، بخشی از آموزش (تیزر) را مشاهده می کنید تا با حال و هوای کار آشنا شوید. 

برای دریافت نسخه کامل آموزشی به همراه نت دقیق، می توانید از همین صفحه اقدام به خرید کنید. بعد از پرداخت، فایل آموزشی و نت در بخش «دوره های من» پروفایل شما قرار می گیرد و به راحتی قابل دانلود و تمرین است.

همچنین شما میتوانید برای تهیه جداگانه نت این تصنیف روی لینک زیر کلیک کنید:

نت آهنگ از خون جوانان وطن لاله دمیده برای تار و سه تار

دانلود فایل صوتی اجرای دقیق نت آهنگ از خون جوانان وطن لاله دمیده ( نسخه آموزشی)

خرید سه تار اصل از فروشگاه نت به نت