مقالات

مقالات

آشنایی با علائم های تغییر دهنده در موسیقی

  • انتشار1397/11/13
  • 629بازدید
آشنایی با علائم های تغییر دهنده در موسیقی

 این درس از تئوری موسیقی را اختصاص دادیم به « علائم تغییر دهنده » . همانطور که از نامش پیداست هرگاه این علائم چه در ابتدای خطوط حامل و چه در کنار نُتی قرار بگیرد صدای آن نت را تغییر میدهد . در ادامه این مقاله برایتان مشخص میکنیم که این علائم چه نام دارند و هرگاه در کنار نتی قرار بگیرند چه تاثیری روی آن نت میگذارند . ما نمیخواهیم وارد مباحث پیچیده تئوری موسیقی شویم . فقط قصد داریم در مورد « نیم پرده » و « ربع پرده » صحبت کنیم . اگر تمایل به یادگیری کلیات تئوری موسیقی و همچنین وجه تسمیه این علائم دارید ، کتاب جامع و کاربردی آموزش تئوری موسیقی نوشته پرویز منصوری را به شما پیشنهاد میکنم . علامتهایی که در این مقاله با آن آشنا میشوید به این شرح است : بِمُل – دیز – سُری – کُرُن – بِکار . با این پیش فرض که هیچ آشنایتی با این علائم ندارید مبحث را ادامه میدهیم .

 

آشنایی با مفهوم پرده در موسیقی

 

به طور کلی فاصله و یا مسافت بین نتها را با نام « پرده » عنوان میکنند . همانطور که برای سنجش وزن یک جسم از واحد کیلوگرم و یا مسافت از واحد متر استفاده میشود ، برای اندازه فواص موسیقی از واژه پرده استفاده میشود . این موضوع برای هر سازی به شکل خاصی معرفی میشود . مثلا در پیانو به  فاصله هر کلید سفید از یکدیگر یک پرده گفته میشود و به فاصله هر کلید سفید تا کلید سیاه نیم پرده گفته میشود . برای مطالعه دقیقتر این مباحث کتاب هایی گوناگون و همچنین اطلاعات مفیدی در اینترنت پیرامون تئوری موسیقی وجود دارد 

 

بسته آموزشی ماهور قدم اول برای شروع آموزش سه تار

 

علامت های مربوط به نیم پرده 

 

علامت های « بِمُل و دیز» مربوط به تغییرات نیم پرده میشود . شاید بپرسید تفاوتشان در چیست . تفاوت آنها در زیر و بم بودنشان است . هرگاه کنار یک نت علامت بِمُل قرار گرفت ، صدای آن نت نیم پرده « بم تر» میشود به عنوان مثال اگرکنار نت سی علامت بمل قرار داشت آن نت را « سی بِمُل » اجرا میکنیم . اگر پیانو مینوازید کلاویه سی بمل « کلید های سیاه رنگ » را میفشارید و اگر سازهایی مثل تار یا سه تار مینوازید پرده « سی بمل » را میگیرد . یا مثلا اگر کنار نت « لا» علامت بمل قرار داشت  ، نت « لا بمل » را اجرا میکنید و اما کابرد علامت دیز چیست ؟ هرگاه کنار نتی علامت دیز قرار گرفت صدای آن نت نیم پرده « زیرتر» میشود . مثلا اگر کنار نت فا علامت دیز قرارگرفت بایستی نت « فا دیز » را اجرا کنید . توجه کنید این علائم هم میتواند اول قطعه ، کنار خطوط حامل قرار گیرد و همچنین در طول یک قطعه کنار نت خاصی قرار گیرد . اگر ابتدای قطعه قرار داشت تمام نتهایی که ابتدای نت مشخص کرده به آن حالت اجرا میشوند . اما اگر کنار نت خاصی قرار گرفت فقط همان نت تغییر صدا میدهد . برای درک بهتر مطلب فوق تصویر زیر را مشاهده کنید .

 

 

 

مقاله راز نوازندگان موفق را بخوانید

 

علامت های مربوط به ربع پرده 

 

نیم پرده مربوط موسیقی ملل مختلف میشود . اما ربع پرده مختص موسیقی ایرانی است توسط استاد علینقی وزیری ابداع شده است. البته این علامت در موسیقی عربی و ترکی هم کاربرد دارد  . ربع پرده از نیم پرده کوچکتر است  جزو دسته ریز پرده ها قرار میگیرد در موسیقی ایرانی تعریف دقیقی از آن نشده اما میتوان آن را معادل 25 سِنت در نظر گرفت .  علامت های « سُری و کُرُن » مربوط به تغییرات ربع پرده میشود . تفاوت سری و کرن در زیر یا بم بودن آنهاست . هرگاه کنار یک نت علامت کُرُن قرار داشت ، صدای آن نت ربع پرده « بم تر » میشود . به عنوان مثال اگر کنار نت می ، علامت کُرُن قرار داشت ، پرده « می کُرُن » را خواهید گرفت و یا اگر کنار نت لا ، علامت کُرُن قرار داشت ، پرده لاکرن را خواهید گرفت . و اما در مورد علامت « سُری » . هرگاه کنار یک نت علامت سُری قرار گرفت ، صدای آن نت ربع پرده « زیرتر» میشود . در تار و سه تار همه پرده ها نت سری ندارند . طبق قراردادهای موسیقی ایرانی نت سری مربوط به بعضی نت ها میشود

 

 

 

کابرد علامت « بِکار »

 

هرگاه علامت بِکار کنار یک نت قرار گرفت ، صدای نت تغییر یافته به حالت اول باز میگردد ، یعنی آن نت را که به « نیم پرده یا ربع پرده » تغییر یافته بود را به حالت اول یعنی همان نت اصلی برمیگرداند . تصور کنید یک قطعه ای در دستگاه ماهور کار میکنید . در جایی از قطعه وارد گوشه دلکش میشود . در ماهور نت « می » بکار است یعنی همان می اصلی است . در گوشه دلکش می به کُرُن تغییر حالت میدهد . کنار نت می علامت می کرن قرار دارد و شما می کرن را میگیرید . چند میزان بعد قطعه دوباره به ماهور اصلی برمیگردد . اینجا کنار می علامت بِکار قرار میدهند یعنی باید پرده  « می » اصلی را بگیرید .  در مورد بمل و دیز و سری هم این نکته صادق است . پس دوباره مرور میکنیم ، هرگاه علامت « بکار » کنار نتی قرار گرفت ، آن نتی که « بمل - دیز و یا سری - کرن » شده بود به حالت اصلی خود برمیگردد . 

 

0